Hãy sống thật với chính mình

Vào mùa hè và mùa xuân năm 2008 khi bà nhận ra cuối cùng bà sẽ trở thành đệ nhất phu nhân Tổng thống, bà thường băn khoăn về một điều khiến nhiều người khác ngạc nhiên: liệu bà và hai đứa con nhỏ có thể trì hoãn việc chuyển đến Nhà Trắng ở hay không? Theo bà, sẽ tốt hơn nếu bà có thể ở lại Chicago cho đến cuối năm học để giúp bọn trẻ con có nhiều thời gian thích nghi hơn chứ không muốn đến ngay khi Tổng thống Obama nhậm chức.

Suy nghĩ của bà, dù chỉ trong thoáng chốc, cho thấy bà thực ra còn không hiều hay quan tâm công chúng sẽ nghĩ thế nào về gia đình đệ nhất phu nhân, bà rất lo lắng về cuộc sống dưới ánh đèn, nói chi đến việc sống trong một “căn nhà” lớn với bảo tàng, tượng đài, khu tổ hợp quan sự và luôn là mục tiêu của bọn khủng bố.

Sau này, bà đã quyết định ngay lập tức sẽ chuyển đến Washington, không phải bởi bị bắt buộc phải làm vậy mà bởi muốn gia đình được đoàn tụ.

Dù ngay từ khi chồng bà lên làm Tổng thống, bà luôn thể hiện thái độ thân thiện, hiếu khách, tuy nhiên theo lời của một số cộng sự giấu tên, khi đó bà thực sự lo lắng và cảm thấy không yên tâm với vai trò của mình trong Nhà trắng. Ban đầu, khi mới vào Nhà Trắng, vợ chồng bà đã từ chối trả lời phỏng vấn.

Từng tốt nghiệp trường Luật Harvard danh tiếng, bà đã từ bỏ sự nghiệp, giảm thiểu phần lớn các công việc chuyên môn để giúp đỡ chồng. Bà hạn chế tham gia nhiều sự kiện mà theo bà không có mục đích rõ ràng, trong đó có cả bữa trưa của các đệ nhất phu nhân đã được tổ chức suốt từ năm 1912. Bà hạn chế xuất hiện trước công chúng và tuyên bố sẽ chỉ làm việc 2 ngày/tuần bên trong Nhà Trắng. Người ta từng nói rất nhiều về việc khó khăn đến như thế nào nếu muốn bà đồng ý tham dự một sự kiện.

Bà rất sốc với nhiều quy định của Nhà Trắng. Khi chuyển vào đây, bất ngờ bà không bao giờ có thể còn sống lại cuộc sống của một người bình thường nữa, bà ngại cả đưa con đi học hoặc đi xem trận cầu bởi lo sợ gây hỗn loại. Ban đầu, gia đình bà cố gắng trở về Chicago thường xuyên tuy nhiên mọi chuyện không đơn giản như họ tưởng. Căn nhà của họ đã được bao bọc bằng rèm đen để tránh những kẻ tò mò, họ cũng không thể đi mua rau thoải mái. Bà rất thích trại David, cơ sở của Hải quan Hoa Kỳ, bởi ở nơi này bà có thể tránh được các nhiếp ảnh.

Người ta thường bắt gặp bà tranh cãi về việc người thuộc gia đình Obama nên sống, đi du lịch và giải trí như thế nào. Trong cương vị đệ nhất phu nhân Tổng thống Mỹ, bà luôn muốn mọi thứ phải thật hoàn hảo và tinh tế, bà có cảm giác rằng ai cũng chỉ chờ cơ hội một phụ nữ da đen sai lầm.

Dù mới bước chân vào Nhà Trắng, bà nhanh chóng nhận diện ra nhiều vấn đề. Ngay từ đầu, bà lo lắng Nhà Trắng không truyền đạt tốt thông điệp của Tổng thống Mỹ đến công chúng. Bà nói với các tư vấn của mình rằng bà muốn có vị trí trung tâm hơn trong việc truyền đạt thông điệp của chính quyền và khi người ta phản đối, bà lập tức thể hiện rõ quan điểm của mình.

Mùa xuân năm 2009, bà rất muốn chương trình cải tổ ngành y tế được thông qua. Bà nói với các cộng sự; “Hãy làm cách nào đó để tôi phát huy được khả năng của mình. Tôi rất quan tâm đến điều đó.” Tuy nhiên các tư vấn viên, sau khi nhắc cho bà nhớ về việc bà Hillary Clinton đã tham gia vào chương trình cải tổ y tế và bị phản đối như thế nào, đã từ chối đề nghị của bà.

Michelle Obama không bao giờ muốn trở thành kiểu đệ nhất phu nhân can thiệp quá sâu sắc vào công việc của chính quyền. Có nhiều khi bà khẳng định chính quyền của Tổng thống Obama chứ không phải bà. Bà không muốn quan tâm quá nhiều đến chi tiết của từng chính sách, bà cũng không quên việc một số đệ nhất phu nhân như Nancy Reagan hay Hillary Clinton đã bị coi như người tham vọng can thiệp vào quá nhiều chuyện, những nhân vật dù không được bầu cử nhưng quyền lực cực lớn.

Phải đến khi chính quyền của Tổng thống Obama gặp hết khó khăn này đến khó khăn khác trong năm 2010: chiến thắng của Scott Brown tại bang Massachussets, dự luật cải tổ ngành y tế bế tắc, vụ tràn dầu tại vịnh Mêhicô và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đến gần, bà mới thực sự lo lắng.

Mùa xuân năm 2010, bà Obama tuyên bố rõ ràng rằng chồng bà cần một nhiệm kỳ mới. Khi Tổng thống quyết định có bài phát biểu về cải tổ luật nhập cư vào tháng 6/2010 dù trước đó không hề có dự luật nào và có thể làm phật lòng nhiều nghị sỹ Đảng Dân chủ, cộng sự thân cận nhất phản đối. Họ đã không chuẩn bị cho bài diễn văn ông cần và ông đã phải thức suốt đêm để tự làm lấy, tuy nhiên người ta rất thờ ơ với những gì ông nói.

Tổng thống Obama đã nổi điên lên, và sau này các cộng sự biết bà Obama cũng hết sức cáu kỉnh với vụ việc. Sau đó, họ đặt câu hỏi: liệu có phải Tổng thống đang dùng vợ để truyền đạt những gì ông nghĩ?

Diễn giả có sức hút lớn với công chúng

Mặc dù đã sớm hỗ trợ chồng bằng cách tiếp xúc với cử tri và vận động gây quỹ, lúc đầu Michelle Obama không mấy hứng thú với chính trị. Khi đang vận động cho chồng vào Hạ viện (năm 2000), thượng cấp của Michelle ở Đại học Chicago hỏi điều gì khiến bà thích nhất trong công việc này, sau một phút suy nghĩ bà trả lời rằng chính là nhờ có cơ hội vào quá nhiều phòng khách mà bà nảy sinh các ý tưởng mới về trang trí nội thất.

Tháng 5 năm 2007, ba tháng sau khi Obama tuyên bố tranh cử tổng thống, Michelle giảm thiểu hầu hết công việc chuyên môn để dành thì giờ giúp đỡ chồng. Ban đầu, Michelle chỉ dành hai ngày trong tuần để tham dự các sự kiện chính trị, và chỉ chịu ngủ xa nhà khi có hai cô con gái đi cùng. Nhưng đầu tháng 1 năm 2008, bà đã tham dự 33 sự kiện chỉ trong 8 ngày. Ít nhất có hai lần Obama xuất hiện cùng Oprah Winfrey trong chiến dịch tranh cử.

Trong năm 2007, Michelle thường diễn thuyết trước công chúng suốt cuộc vận động tranh cử của chồng tại nhiều địa điểm ở Hoa Kỳ. Jennifer Hunter của tờ Chicago Sun-Times nhận xét về một bài diễn văn của bà tại Iowa, “Michelle là một diễn giả nóng cháy, biểu lộ cảm xúc mạnh mẽ và kiên định cho sự nghiệp chính trị của chồng, đến từ trái tim với trí tuệ và tài hùng biện.” Michelle cũng sử dụng một nhóm phụ tá toàn nữ xây dựng vị thế chính trị cho bà. Bà cũng tiết lộ rằng Barack đã đồng ý bỏ thuốc lá để được sự ủng hộ của vợ cho nỗ lực tiến vào Nhà Trắng. Nhận xét về vai trò của mình trong chiến dịch tranh cử tổng thống của chồng, bà nói, “Tôi không phải là cố vấn trưởng.” Suốt trong chiến dịch, Michelle thường thảo luận về các vấn đề chủng tộc và giáo dục qua lăng kính của một bà mẹ.

Trong năm đầu tiên xuất hiện trên đấu trường chính trị quốc gia, ngay cả khi số ứng viên của Đảng Dân chủ chỉ còn hai người, nhiều người vẫn xem Michelle là người ít được biết đến nhất trong số những vị hôn thê của các ứng cử viên. Ngay từ đầu, bà đã bộc lộ năng khiếu khôi hài pha lẫn chua chát, và thường kể những giai thoại về cuộc sống gia đình của Obama. Song, khi báo chí bắt đầu quan tâm đến những lời châm chọc của bà, thường không được giữ nguyên nghĩa khi xuất hiện trên mặt báo, bà bớt vận dụng kỹ năng này.

Ngày 18 tháng 2 năm 2008 tại Milwaukee, Wisconsin Michelle Obama đưa ra nhận xét, “Lần đầu tiên kể từ lúc trưởng thành, tôi thấy hãnh diện về quê hương, bởi vì đất nước này đang cảm nhận được rằng niềm hi vọng cuối cùng cũng quay trở lại.” Ngay chiều hôm đó, Michelle nhắc lại ý tưởng ấy khi diễn thuyết tại Madison, Wisconsin, “Lần đầu tiên kể từ lúc trưởng thành, tôi thấy hãnh diện về quê hương, không phải vì Barack thành đạt, mà vì tôi biết rằng dân chúng đang khao khát sự đổi mới.” Vài nhà phê bình lên tiếng chỉ trích nhận xét này, ban vận động tranh cử phải ra một thông cáo để gải thích “bất cứ ai nghe nhận xét này…, đều có thể hiểu là bà ấy đang phê bình nền chính trị của chúng ta.”

Suốt trong chiến dịch tranh cử, các phương tiện truyền thông miêu tả Obama là “người đàn bà da đen cáu kỉnh,” khiến bà đáp trả: “Từ nhiều năm nay, Barack và tôi luôn bị săm soi bởi công chúng, nhưng chúng tôi đã kịp làm da mặt mình dày lên theo thời gian. Hễ ra tranh cử là có gièm pha. Song tôi cố vượt qua chúng, khi đến cuối ngày thì tôi biết chấp nhận chúng như là một phần của công việc.” Đến thời điểm diễn ra Đại hội Toàn quốc Đảng Dân chủ năm 2008, báo chí nhận thấy Michelle Obama tỏ ra mềm mỏng hơn, và đồng cảm với cử tọa thay vì đưa ra những thách thức, bà cũng đồng ý được phỏng vấn trên các chương trình như The View và nhật báo Ladies’ Home thay vì chỉ xuất hiện trong các chuyên mục thời sự. Sự thay đổi cũng thể hiện trong thời trang của bà với trang phục mùa hè, nhẹ nhàng và thoáng mát.

Ngay từ lúc khởi đầu chiến dịch tranh cử, Michelle Obama luôn được nhìn nhận là một diễn giả thiên bẩm. Ngày 25 tháng 8 năm 2008 bà đọc bài diễn văn chủ chốt ngay trong đêm đầu tiên của đại hội, trong đó bà miêu tả bản thân và gia đình như là sự thể hiện của Giấc mơ Mỹ. Những nhân vật khác cùng đăng đàn trong đêm ấy là Jesse Jackson, Jr. và Edward Kennedy. Michelle miêu tả Barack là người đàn ông của gia đình, còn bản thân bà chẳng có gì khác biệt với nhiều phụ nữ khác; bà cũng nói về xuất thân của hai người. Bà cho biết bà và chồng tin rằng, “bạn cần phải nỗ lực để đạt ước mơ, phải giữ lời, thực hiện điều bạn nói, tôn trọng người khác dù có thể bạn chưa biết họ, ngay cả khi họ bất đồng với bạn."Bà cũng nhấn mạnh đến tình cảm của bà đối với đất nước, như một phản ứng trước những chỉ trích về phát biểu của bà trước đó. Khi kết thúc bài diễn văn, hai cô con gái đến bên cạnh mẹ, và vẫy tay chào bố lúc ấy xuất hiện trên màn ảnh video ở trên cao.

Nhà phê bình chính trị Andrew Sullivan gọi đó là “một trong những bài diễn văn đẹp, khiêm tốn, gần gũi, cảm động và hay nhất mà tôi từng nghe từ diễn đàn của một kỳ đại hội.” Còn tờ TIME gọi các diễn giả trong buổi tối ấy là hình ảnh của một sự truyền tay được chờ đợi từ lâu ngọn đuốc từ các thành viên Gia tộc Kennedy đến người sẽ gánh trách nhiêm lãnh đạo Đảng Dân chủ.

Ngọc Diệp

Theo TTVN/Nytimes, Economist, Wikipedia